Saturday, September 26, 2015

การกลับไปพิจารณา “เหตุผลของรัฐ” และ “การปกครองชีวญาณ” ของฟูโกต์: ทัศนะเชิงวิพากษ์จากคำบรรยายที่วิทยาลัยแห่งฝรั่งเศส

หมายเหตุ บทความชิ้นนี้เคยเป็นส่วนหนึ่งของรายงานที่ส่งในวิชาทฤษฏีสังคมวิทยาสมัยเรียนของผู้เขียน เมื่อเห็นว่ามีประโยชน์ จึงนำมาเผยแพร่อีกครั้งหนึ่งไว้ ณ ที่นี้


Raison d’Etat is the very essence of the state, and it is equally the knowledge (connaissance) that enables us to follow, as it were, the weave of this raison d’Etat, and comply with it. - Michel Foucault (Security, Territory, Population; 257)


ความนำ

ในบรรดาหลายแนวคิดที่มีความสำคัญของ มิเชล ฟูโกต์ คือการพูดถึงสิ่งที่เรียกว่า การปกครองชีญาณ” (Governmentality) ที่มาจากคำว่า “govern” + “mentality” (การปกครอง + วิธีคิด) ซึ่งถือเป็นแนวคิดหลักหนึ่งของฟูโกต์นอกเหนือไปจากแนวคิดอย่าง วาทกรรม, ประวัติศาสตร์ทางเพศ และอื่นๆ ซึ่งแนวคิดของการปกครองชีวญาณนั้นเป็นแนวคิดที่ว่าด้วยเรื่องของการปฏิบัติการของรัฐ และเป็นคำอธิบายที่ชัดเจนอย่างมากของฟูโกต์ที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติการของรัฐที่มีต่อบุคคลภายในรัฐ

อย่างไรก็ตาม ความคิดเรื่องของการปกครองชีวญาณนั้นก็เป็นสิ่งที่ถูกพูดถึงกันมาก โดยลืมพูดถึงสิ่งที่เรียกว่า เหตุผลของรัฐ” (Raison d’Etat) ซึ่งเป็นหนึ่งในเครื่องมืออย่างสำคัญของรัฐที่ทำให้รัฐนั้นสามารถมีความชอบธรรมในการตรวจตราประชาชนและการใช้การปกครองชีวญาณ เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งในการบริหารจัดการประชาชนได้

ในบทความนี้ จะเป็นการทบทวนวรรณกรรม ความเข้าใจ และประเด็นที่เกี่ยวกับการปกครองชีวญาณและเหตุผลของรัฐ จากคำบรรยายที่วิทยาลัยแห่งฝรั่งเศส ในปีคริสตศักราช 1977-1978

Monday, August 10, 2015

โฆษณา iPhone ของ dtac: ข้อสังเกตบางประการ

โฆษณา iPhone ของ dtac: ข้อสังเกตบางประการ
ภัทรนันท์ ลิ้มอุดมพร
นักศึกษาปริญญาโท สาขาการสื่อสารอินเทอร์เน็ต มหาวิทยาลัยเคอร์ทิน ออสเตรเลีย

เมื่อช่วงวันที่ 9 -10 สิงหาคม 2558 ที่ผ่านมา dtac ซึ่งเป็นผู้ให้บริการโทรศัพท์มือถือของประเทศ ได้เผยแพร่โฆษณาชิ้นหนึ่งซึ่งมีเนื้อหาในความสำคัญว่า คนที่ใช้ iPhone นั้นดีกว่า และไม่ต้องอายจากการใช้โทรศัพท์มือถือจากค่ายหรือระบบปฏิบัติการอื่นที่มีอยู่ในท้องตลาด แน่นอนว่าโฆษณาชิ้นนั้นได้รับเสียงวิพากษ์วิจารณ์จากผู้ที่ได้รับชมเป็นจำนวนมาก จนในที่สุดนำมาสู่การ ซ่อน” (private) โฆษณาชิ้นนั้นจากสาธารณะเพื่อไม่ให้เกิดเสียงวิจารณ์อีก
บทความขนาดสั้นชิ้นนี้มุ่งจะวิเคราะห์ว่า เหตุใดถึงเกิดกระแสความไม่พอใจขึ้น และโฆษณาชิ้นนี้สะท้อนถึงสิ่งใด บทความชิ้นนี้ต้องการนำเสนอว่า แท้ที่จริงแล้วโฆษณาชิ้นนี้สะท้อนภาพของความเป็นชนชั้นกลางและฝันแบบชนชั้นกลางของสังคมไทย (โดยเฉพาะอย่างยิ่งชนชั้นกลางในสังคมเมือง) ซึ่งการบริโภคสิ่งของอย่าง iPhone ถือเป็นการบริโภคสิ่งของที่เป็นสัญญะที่สะท้อนถึงความเป็นชนชั้นกลาง ผู้ที่ไม่อาจจะมีรากเหง้าทางวัฒนธรรมและรังเกียจความเป็นชนชั้นล่างอย่างมาก ทั้งหมดนี้เกิดจากสองปัจจัยที่สำคัญ หนึ่งคือจากฐานและกรอบคิดของชนชั้นกลางเอง และสองคือด้วยลักษณะของตัวผลิตภัณฑ์เอง ผลที่ได้คือรูปแบบการนำเสนอที่คิดว่า iPhone เป็นของที่เหนือกว่าและดีกว่า แต่ในแท้ที่จริงแล้วนั้น iPhone มีลักษณะเป็นสินค้าในเชิงวัฒนธรรมแบบชนชั้นกลางอยู่จำนวนมากนั่นเอง

Thursday, January 15, 2015

ชีวิตที่ไม่มีความ "ภูมิใจ" และ "ความคาดหวัง" ใดๆ

ผมเป็นคนที่ไม่มีความภูมิใจใดๆ กับเรื่องที่ทำมาตลอดชีวิต เพราะเมื่อนั่งกลับมาย้อนดูอดีตของตัวเอง ชีวิตของตัวเองไม่เคยมีความภูมิใจใดๆ ทั้งสิ้น ไม่เคยมีความภูมิใจใดๆ ที่จะทำให้คิดว่าเป็นสิ่งที่เอาไปคุยกับคนอื่นได้ทั้งสิ้น และไม่เคยคาดหวังใดๆ ทั้งสิ้น